ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް

 

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް(Pelvic Inflammatory Disease)  އަކީ އަންހެނާގެ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމަށް ޖެހޭ އިންފެކްޝަން އެކެވެ.މިކަން ކުރިމަތިވަނީ އަންހެނާގެ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަވަންތަކުގައ އިންފެކްޝަން ހެދުމުންނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުމުން އިންފެކްޝަން އުފެދެނީ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެއިން ރަހިމު، ބިސްހޮޅި، އަދި ބިސްރަވައިގައެވެ. މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތައް މިސާލަކަށް ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން، ކިހުނުވުން ފަދަ ބަލިތައް ޖެހި ރަނގަޅުނުވުމުން ދިމާވެދާނެ ނުރައްކަލެކެވެ. ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތައް ނޫން އެހެން ބައެއް ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާ ނުވަތަ ފެތުރޭ ބެކްޓީރިޔާތައް އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުން ، ރަހިމު، ބިސްދަތުރުކުރާ ހޮޅި އަދި ބިސްރަވަ ފަދަ ގުނަވަންތަކަށް ފެތުރުމުންނެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވަނީ ދަރިމައިވާ އުމުރުގެ އަންހެނުންގެ ތެރެއިން 24-15 އަހަރާއި ދެމެދުގެ އުމުރުފުރާގެ އަންހެނުންނަށްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ސަބަބު

ގިނަ މީހުންނަށް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ޖެހެނީ ރައްކާތެރި ނޫން ގޮތުގައި ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުންނެވެ. ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތަކުގެ ބެކްޓީރިޔާ ގެ ސަބަބުން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތި ވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވަނީ ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން އަދި ކިހުނުވުން ކުރިމަތިކުރުވާ ބެކްޓީރިޔާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މިފަދަ ބެކްޓީރިޔާތައް އާންމު ގޮތެއްގައި ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވެގެންދަނީ ރައްކާތެރި ނޫންގޮތުގައި ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން އަދި ކިހުނުވުމުގެ އިތުރުން ޖިންސީ ގުޅުމުން ފެތުރޭ ޖަރާސީމެއް ކަމުގައިވާ މައިކޮޕްލާޒްމާ ޖެނިޓާލިއަމް ކިޔާ ޖަރާސީމެއްގެ ސަބަބުން ވެސް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އަށް މަގުފަހިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ރަހިމުގެ ދޮރަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ރަހިމުގެ ތެރެއަށް ބެކްޓީރިޔާ ފަދަ ޖަރާސީމު ތައް ވަނުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް ރަހިމުގެ ދޮރުން ފޯރުކޮށްދޭ ރައްކާތެރިކަން ބީވެގެންދާ ހާލަތްތަކުގައި މިފަދަ ބެކްޓީރިޔާތައް މަދުން ނަމަވެސް ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމަށް ވާޞިލްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ރަހިމުގެ ދޮރުން ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމަށް ފޯރުކޮށްދޭ ރައްކާތެރިކަން ނެތިގެން ހިގައިދާނެ ހާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މައްސަރުކަންތައް ޖެހުން (ޙައިޟުވުން)، ވިހެއުން، ބައިގެންދިއުން ނުވަތަ ދަރިވައްޓާލުން ، ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތައް (ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން، ކިހުނުވުން ފަދަ ބަލިތައް) ޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަށް ރަހިމަށް އެތިކޮޅެއް ލެއްވުން ފަދަ ހާލަތްތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް މަދުން ނަމަވެސް ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމަށް މިފަދަ ބެކްޓީރިޔާތައް ވަނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބެލެވިފައިވާ ގޮތުގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުމުގެ %90 ޒިންމާވަނީ ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން އަދި ކިހުނުވުން ފަދަ ބަލިތަކެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ކޮންމެ 4 މީހުންގެ ތެރެއިން 1 އަށް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވަނީ ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން އަދި ކިހުނުވުން ފަދަ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން ޖެހި ފަރުވާނުކުރާ ކޮންމެ 10 މީހުންގެ ތެރެއިން 1 އަށް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ގައި ދުޅަވެ އިންފެކްޝަން އުފެދެނީ ކޮންތަނެއްގައި؟

އަންހެނާގެ ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމަށް ޖަރާސީމުގެ އަސަރުން އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ފަހަނައަޅައި، ރަހިމުގެ ދޮރުން ޖަރާސީމު އެތެރެވެއްޖެނަމަ އަންނަނިވި ތަންތަނުގައި އިންފެކްޝަން އުފެދި ދުޅަވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

·         ރަހިމުގެ ބަތާނަފަށް

·         ބިސްހޮޅި

·         ރަހިމުގެ ވަށައިގެންވާ ސެލޯށިތައް

·         ބިސްރަވަ / މައުގަނަ (އޯވަރީ)

·         އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތަކުގެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ "ޕެރިޓޯނިއަމް" އޭ ކިޔޭ ދުލިފަށް

މަގުފަހިކުރާ ކަންތައްތައް

·         ޖިންސީ ގުޅުމުން ޖެހޭ ބައްޔެއްހުރެމެ، (މިސާލަކަށް ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން، ކިހުނުވުން) އެބައްޔަށް ފަރުވާނުކުރުން

·         އެކަކަށްވުރެ ގިނަ ބައިވެރިންނާއެކު ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން

·         ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ އެހެން މީހުންނާއި އެކު ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން

·         ރައްކާތެރި ނޫން ގޮތެއްގައި (ހުރަސް ބޭނުންކުރުމަކާއި ނުލައި) ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން

·         ކުރިން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ޖެހިފައިވުން

·         ޖިންސީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރި އުމުރުން 25 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ހަނގުވުން

·         ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބައްޔެއް ޖެހިފައިވުން

·         ހޮޅިން ފެންޖަހައިގެން ކުރިމަތި ފަރާތް އާންމު ގޮތެއްގައި ސާފުކުރުން

·         ޙައިޟުވުން ނުވަތަ މައްސަރު ކަންތައް ޖެހުން

·         ގަސްދުގައި ދަރި ވައްޓާލުން

·         ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަށް ރަހިމަށް އެތިކޮޅު ލެއްވުން

އަލާމާތްތައް

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ގެ އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާން ގިނަ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވަނީ އާދައިގެ މިންވަރަކަށެވެ. ބައެއްމީހުންނަށް އެއްވެސް ޢަލާމާތްތައް ނުފެނި ދިއުމަކީވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މި ބަލި ހުރިކަން ގިނަފަހަރު ދެނެގަނެވެނީ ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދަށްބަނޑުގައި ރިއްސުން ނުވަތަ ދަރިމައިވުމުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެގެން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާ ހިސާބުންނެވެ.  އަލާމާތްތައް ފެންނަކަމުގައިވާނަމަ އާންމުކޮށް ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

·         ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން / ދަށްބަނޑުގައި ބީހިލުމުން ރިހުން

·         ހުންއައުން ބައެއް ފަހަރު ހީކެރުވުން

·         ކުރިމަތިފަރާތުން (ނުބައިވަސްދުވާ) ހަޑި އެއްޗެހި އައުން

·         މޭނުބައިކުރުން އަދި ހޮޑުލެވުން

·         ޖިމާއުވާއިރު ތަދުވުން

·         ޖިމާއުވާއިރު ކުރިމަތި ފަރާތުން ލޭއައުން

·         ކުޑަކަމުދާއިރު ދިލަނަގައި ތަދުވުން

·         ދެމައްސަރު ދޭތެރޭގައި ކުރިމަތި ފަރާތުން ލޭއައުން / މައްސަރުކަންތައް ގަވާޢިދުން ނުޖެހުން

·         މައްސަރު ތެރޭގައި ތަދުވުން

·         މައްސަރުގެ ލޭ ނުވަތަ ޙައިޟުގެ ލޭ މާގިނައިން ފޭބުން

ނުރައްކާތައް

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާނުކޮށް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުން ތަފާތު ނުރައްކާތައް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގައި ލަކުނު އުފެދި، މުލިހި ޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދާއިމީ ގެއްލުންތައް ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަންތަކާއި ބައިތަކަށް ލިބިގެންދިއުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

(ހ) ރަހިމުން ބޭރުގައި ގަރުބަގަތުން :  ރަހިމުން ބޭރުގައި ގަރުބަގަތުމަކީ ރަހިމު ނޫން ތަނެއްގައި ގަރުބަގަތުމެވެ. މިގޮތަށް އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި ގަރުބަގަންނަނީ ކޮންމެވެސް އެއް ބިސްހޮޅި އެއްގައެވެ. ރަހިމުން ބޭރުގައި (ބިސްހޮޅީގައި) ގަރުބަގަތުމަށް މެދުވެރިވާ އެންމެ އާންމު ސަބަބަކީ ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އެވެ. ރަހިމުން ބޭރުގައި ގަރުބަގަންނަނީ ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާ ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބިސްހޮޅީގައި ލަކުނުލުމުންނެވެ. ބިސްހޮޅީގައި އުފެދޭ ލަކުނުގެ ސަބަބުން ބިސްރަވައިން އުފައްދާ ބިސް، ބިސްހޮޅި ހުރަސްކޮށް ރަހިމުގެ ތެރެއަށް ދިއުމަށް ހުރަސްއަޅައެވެ. ރަހިމުން ބޭރުގައި ގަރުބަގަތުމަކީ ކުރިމަތި ފަރާތުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ލޭފޭބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ.

(ށ) ދަރިމައިނުވުން : ދަރިމައިވުމުގައި ޝާމިލްވާ ގުނަވަންތަކަށް ގެއްލުން ލިބުމަކީ ދަރިމައިނުވުމަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ. ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވެ، ރަނގަޅުނުވެ ގިނަ ދުވަސްވާވަރަކަށް ދަރިމައިނުވުމުގެ ހިރާސް އިތުރުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާނުކޮށް ލަސްކުރުމަކީ ދަރިމައިނުވުމުގެ ހިރާސް އެތައް ގުނައެއް އިތުރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ހުންނަ ކޮންމެ 10 މީހުންގެ ތެރެއިން 1 އަށް ދަރިމައިނުވުމުގެ މައްސަލަ ދިމާވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

(ނ) ދަށްބަނޑުގައި ދާއިމީ ރިހުމެއް އުފެދުން : ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް މަސްތަކުން ފެށިގެން އަހަރުތަކަށް ދެމިގެންދާ ފަދަ ރިހުމެއް ދަށްބަނޑުގައި ހުރުމަކީ ނުވަތަ އުފެދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބިސްހޮޅީގައި ނުވަތަ ދަރިމައިވުމުގައި ޝާމިލްވާ ގުނަވަނެއްގައި ލަކުނު އުފެދުމަކީ ޖިމާއުވާއިރު ނުވަތަ ބިސްދޫކުރާ ދުވަސްވަރު ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން އުފައްދާނެ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ހުންނަ ތަދު ނުފިލާ ގިނަ ދުވަސްވުމުން ބައެއް ފަހަރު ބަލިމީހާއަށް މާޔޫސްކަމާއި މަޑުމޮޅިކަން، ކުރިމަތިވެ، ނުނިދި، އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިކުރުވައެވެ. މިގޮތަށް ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން ހުންނަނަމަ، ތަދުކެނޑުވުމަށް ބޭސް ދިނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

(ރ) ބިސްހޮޅި އާއި ބިސްރަވައިގައި މުލިހިޖެހުން : ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ގެ ސަބަބުން ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަވަންތަކުގައި މުލިހިޖެހުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން އެންމެ އާންމު ގޮތެއްގައި މުލިހި ޖަހަނީ ބިސްރަވަ އާއި، ބިސްހޮޅީގައެވެ. ނަމަވެސް މަދުން ނަމަވެސް ރަހިމު، ނޫނީ އެހެން ގުނަވަންތަކުގައި މުލިހި ޖެހުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިގޮތަށް އުފެދޭ މުލިއްސަށް ފަރުވާނުކޮށްފިނަމަ، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ފަދަ އިންފެކްޝަނެއް އުފެދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް އުފެދޭ މުލިހި ފަޅައި ސާފުކުރުމަށްޓަކައި ބައެއް ފަހަރު ލޯވަޅު ތޮރުފައިގެން ކުޑަ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަންޖެހިދާނެ އެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު މުލިހީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ހަޑިތަކެތި ސާފުކުރުމަށްޓަކައި ކުޑަ ސިރިންޖު ކަށްޓެއް ނުވަތަ ތިނޯހެއް ފަދަ ކައްޓެއް ސްކޭންގެ އެހީގައި މުލިއްސަށް ފޯރުވައިގެން އޭގައި ހުންނަ ދިޔަތަކާ ހަޑިތަކެތި ސާފުކޮށްފާނެ އެވެ.

(ބ) ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުން : ބައެއް މީހުންނަށް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ފުރަތަމަ ހުރި އިންފެކްޝަން އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކޮށްގެން ރަނގަޅަށް ދުއްވާނުލެވި ހުރިނަމަ، އަލުން އިންފެކްޝަން އާލާވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިގޮތަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް ދީފައިވާ ގޮތަށް ދީފައިވާ މުއްދަތަށް ބޭނުންނުކުރުމާއި، ބައިވެރިޔާ ޓެސްޓުނުކުރުމާއި، ފަރުވާނުކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރި ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުމަކީ ދަރިމައިނުވުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.

ދެނެގަތުން

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ސީދާ ސީދާކޮށް ދެނެގަތުމަށް ހެދޭނެ ވަކި ޓެސްޓެއް ނުހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާނެ އެވެ.

(ހ) ބަލިމީހާގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތު ދެނެގަތުން : އެގޮތުން ބަލިމީހާގެ ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުގެ އާދަ، ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބައްޔެއް ކުރިން ޖެހިފައިވޭތޯ ބެލުން، އަދި ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަށް ވަޞީލަތެއް ބޭނުންކުރޭތޯ ބެލުން ފަދަ ކަންތައްތައް ޑޮކްޓަރުން އަހައި އޮޅުން ފިލުވައި ސާފުކުރާނެއެވެ.

(ށ) އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް : ބަލިމީހާއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އަލާމާތްތައް އަހައި އޮޅުން ފިލުވައި، ކުރިމަތިވެފައިވާ ނިޝާންތައް ފާހަގަކޮށް ދެނެގަންނާނެ އެވެ.

(ނ) ޕެލްވިކް އެގްޒަމިނޭޝަން ހެދުން : ޕެލްވިކް އެގްޒާމް ހެދުމުގެ ތެރޭގައި ޅިނދު ހިމެނޭ ހިސާބުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ދުޅަހެއް ނޫނީ ބީހިލުމުން ރިހުން ފަދަ ކަމެއް ހުރިތޯ ދެނެގަންނާނެ އެވެ. ރަހިމުގެ ދޮރާއި، ކުރިމަތި ފަރާތުން ކޮޓަން ސޯބެއް ބޭނުންކޮށްގެން ފުލުއިޑް ސާމްޕަލް ނަގައި، ކްލަމީޑިޔާ އިންފެކްޝަން ނުވަތަ ކިހުނުވުން ފަދަ ބައްޔެއްގެ އަސަރުތޯ ބެލުމަށް ލެބޯޓަރީ އަށް ފޮނުވާނެ އެވެ.

(ރ) ލޭގެ އަދި ކުޑަކަމުނަޖިހުގެ ޓެސްޓުތައް : މިޓެސްޓުތަކުގެ އެހީގައި ބަލިވެއިނުން، ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތައް ނުވަތަ އެހެން އެއްވެސް އިންފެކްޝަނެއްގެ އަސަރު ހުރިތޯ ދެނެގަންނާނެ އެވެ.

(ބ) ސްކޭންކުރުން : ސްކޭންގެ އެހީގައި ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ހާލަތު ހުރިނެތްގޮތް ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ.

(ޅ) ލެޕަރޮސްކަޕީ ހެދުން : މިއީ ޅިނދުގައި ހިމެނޭ ގުނަވަންތައް ހުރިނެތްގޮތް ބަލާލުމަށް ހެދޭ ޕްރޮސީޖަރ އެކެވެ.

(ކ) އެންޑޯމެޓްރީއަލް ބަޔޮޕްސީ ހެދުން : މިއީ ރަހިމުގެ އެތެރޭ ބަތާނަ ފަށުން އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން އެއްވެސް ކަހަލަ އިންފެކްޝަނެއް ނުވަތަ ދުޅައިގެ އަސަރެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ކުރެވޭ ކަމެކެވެ.

ހަސްފަތާލުގައި އެދުމަތިކޮށްފާނެ ފަދަ ހާލަތްތައް

އަންނަނިވި ހާލަތްތައް ހުރިނަމަ ހަސްފަތާލުގައި އެދުމަތިކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

·         ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ހުރިކަން ދެނެގަނެވުނުއިރު ބަލިވެއިނުން

·         ބަލީގެ އުދަނގޫތައް މާބޮޑަށް ހުރުން ( ހުންއައުން، މޭނުބައިކުރުން އަދި ހޮޑުލެވުން)

·         ދަރިމައިވުމުގެ ނިޒާމުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ ދުލިފަށަލަ ދުޅަވުން

·         ބިސްރަވަ އަދި ބިސްހޮޅި ފަދަ ތަނެއްގައި މުލިއްސެއް ހުރިކަމަށް ޝައްކުވުން

·         ގުޅަބޭހުގެ ސިފައިގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުމަށް ނުކުޅެދި، އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް ނަގަންޖެހުން

ފަރުވާ

ބޭސް ފަރުވާގެ އެހީގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް މެދުވެރިކުރުވާ އިންފެކްޝަންތަކަށް ފަރުވާ ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ލަކުނުލުން ފަދަ މައްސަލަތަކަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދޭނެ ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒްގެ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވެއެވެ.

(ހ) އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުން : ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ހުރިނަމަ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުމަށް ލަފާދެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު ޓެސްޓު ކުރަން ފޮނުވާ ސޯބުގެ ނަތީޖާ ނުލިބެނީސް ވެސް އެންޓިބަޔޮޓިކް ފަށައިދޭނެ އެވެ. މިގޮތަށް ޑޮކްޓަރުން ލިޔެދެއްވާ އެންޓިބަޔޮޓިކް ފަދަ ބޭސްތައް ދީފައިވާ މުއްދަތަށް ދީފައިވާ ގޮތަށް ބޭނުންކުރަން ސަމާލުކަން ދޭންވާނެ އެވެ. ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެވިއްޖެނަމަ 14 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރުމުން ބަލިން ފަސޭހަ ވެއެވެ. ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ލުއިވިނަމަވެސް އެންޓިބަޔޮޓިކް ލިޔެދީފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވަންދެން ބޭނުންކުރަން ވާނެ އެވެ. މާބަނޑުނަމަ އެންޓިބަޔޮޓިކް ފެށުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރުގެ ގާތުގައި އެކަން ބުނަންވާނެ އެވެ. އެއީ ބައެއް އެންޓިބަޔޮޓިކްތައް މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ބޭނުންކުރުން އެދެވިގެންނުވާތީ އެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އެދުމަތިކޮށްގެން އައިވީ އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގައި ވެސް އެންޓިބަޔޮޓިކް ދޭންޖެހިދާނެ އެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރަމުންދާ ދުވަސްވަރު ބަނޑުގައި ރިއްސައި އުދަނގޫވާނަމަ ޕެރަސިޓަމޯލް، ބުރޫފަން ފަދަ ތަދުކަނޑުވާ ބޭސް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ.

ބައެއް ފަހަރު އެންޓިބަޔޮޓިކް ފެށުމަށްފަހު 3 ދުވަސް ފަހުން ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށް ލަފާދީފާނެ އެވެ. މިއީ އެންޓިބަޔޮޓިކް މަސައްކަތްކުރޭތޯ ބެލުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކް މަސައްކަތްކުރާކަމަށް ބެލެވޭނަމަ ފަރުވާނިމުމުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ލަފާދޭނެ އެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކުރާތާ 3 ދުވަސް ވާއިރުވެސް އުދަނގޫތަކަށް ލުއިކަން ނުލިބޭނަމަ، އިތުރު ޓެސްޓުތައް ހެދުމަށް ލަފާދީފާނެ އެވެ. އެންޓިބަޔޮޓިކް ފަށައިގެން ދެތިން ދުވަސްވާއިރު ވެސް އުދަނގޫތަކަށް ލުއިކަން ނުލިބި، އަދި ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަށް އެތިކޮޅެއް ލައްވާފައިވާނަމަ އެ އެތިކޮޅު ނެގުމަށް ލަފާދޭނެ އެވެ. އެއީ ފަހަރުގައި އިންފެކްޝަންގެ ސަބަބަކީ ރަހިމަށް ލައްވާފައިވާ އެތިކޮޅުކަމަށް ވެދާނެތީ އެވެ.

(ށ) ބައިވެރިޔާއަށް ފަރުވާކުރުން : ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ހުރި ފަރާތަށް ފަރުވާކުރާއިރު އެއާއި އެކުއެކީގައި އޭނާގެ ބައިވެރިޔާއަށް ވެސް ފަރުވާކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެއީ ފަހަރުގައި ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވީ ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބައްޔަކުން ކަމަށްވެފައި، އެބަލި ބައިވެރިޔާގެ ކިބައިގައި ހުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާތީ އެވެ. އެހެންކަމުން އެފަދަ ބައްޔެއްގެ އަސަރު ހުރިތޯ ބެލުމަށް ބައިވެރިޔާ ވެސް ޓެސްޓުކޮށް، އެއަށްފަރުވާ ކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެގޮތުން އަލާމާތްތައް ފެނުމުގެ ކުރިން ފާއިތުވެދިޔަ 6 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބައިވެރިންގެ ގޮތުގައި އުޅުނު އެންމެން ޓެސްޓުކޮށް ފަރުވާކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ދެމަފިރިންގެ ގޮތުގައި (އެހެން މީހަކާއެކު އެއްވެސް ކަހަލަ ޖިންސީ ގުޅުމެއް ހިންގާފައިވާނުވާ) ދިގުމުއްދަތަކަށް ދެމިތިބި މީހުންނަށް ވެސް ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ދެމީހުންނަށް އެއްކޮށް ފަރުވާނުކޮށްފިނަމަ، އަނެއްކާވެސް އިންފެކްޝަން ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ފާއިތުވެ ދިޔަ 6 މަސް ދުވަހު އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނުގެންގުޅޭނަމަ އެންމެ ފަހުން ގެންގުޅުނު ބައިވެރިޔާ ޓެސްޓުކޮށް ފަރުވާ ކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.

(ނ) ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުން ދުރުހެލިވުން : ބައްޔަށް ފަރުވާކުރަމުންދާ ދުވަސްވަރު ފަރުވާ އެއްކޮށް ނިމެންދެން ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުން ދުރުހެލިވުމަކީ އެންމެ ފައިދާ ހުރި ގޮތެވެ.

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް އާއި ގުޅިގެން ބަލިމީހާގެ ހާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބައެއް ފަހަރު އެދުމަތިކޮށްގެން ވެސް ފަރުވާދޭން ޖެހިދާނެ އެވެ.

ރައްކާތެރިވުން

ޕެލްވިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިޒީޒް ކުރިމަތިވުމުގެ ހިރާސް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެ އެވެ.

·         ރައްކާތެރިގޮތުގައި ޖިންސީގުޅުން ހިންގުން

·         ހަޔާތުގެ ބައިވެރިއަކަށް ވަފާތެރި އެކަކު ޚިޔާރުކުރުން

·         ތިބާއާއި ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ވެސް ޖިންސީގުޅުމުން ފެތުރޭ ބަލިތަކަށް ޓެސްޓުކޮށް ބަލަމުން ގެންދިއުން

·         ހޮޅިން ފެންޖަހައިގެން ސާފުކުރާ އުސޫލުން މާގިނައިން ކުރިމަތި ފަރާތް ސާފުނުކުރުން

ނޯޓް : މިއީ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.

ހަވާލާ

·         https://www.cdc.gov/std/pid/stdfact-pid.htm

·         https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pelvic-inflammatory-disease/symptoms-causes/syc-20352594

·         https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9129-pelvic-inflammatory-disease-pid

·         https://www.nhs.uk/conditions/pelvic-inflammatory-disease-pid/  

 

ތަލީވައި

ތަލީވައި

ތަލީވައި (Uterine prolapsed) އަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި އުމުރުން ދުވަސްވުމުން އަންހެނުންނަށް އާންމުކޮށް ދިމާވެދާނެ ހާލަތެކެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ އުމުރެއްގެ މީހަކަށްވެސް މިކަން ދިމާވެދާނެ އެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވެ، އަދި ކުރީގައި ގިނަ ކުދިންތަކެއް ވިހާފައިވުމުން ރަހިމުގެ މަސްތަކާއި، ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށް ހުންނަ އެއްސުންތައް ނުވަތަ ލިގަމެންޓް ތަކުގެ ބާރުދޫވެ، ވަރުދެރަވެގެންދެއެވެ. ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށް ހުންނަ އެއްސުންތަކާއި، އޭގެ މަސްތަކުގެ ބާރުދޫވުމުން ރަހިމު އޭގެ ޒާތުގައި  (އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ތެރެއިން ) ބޭރަށް ނިކުމެ، ނޫނީ ކުރިމަތި ފަރާތުން ބޭރަށް ފައިބާގޮތް ވެއެވެ. ތަލީވައި އަކީ މިގޮތަށް ރަހިމު ބޭރަށް ނިކުތުމެވެ. އެހެންކަމުން ތަލީވައި ކުރިމަތިވަނީ ޅިނދުގެ މަސްތަކާއި ލިގަމެންޓް ތައް ދެމި، ބާރުދޫވެ، އެއިން ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށް ލިބެންޖެހޭ ބާރާއި، އެހީތެރިކަން ނުލިބުމުންނެވެ.

ރަހިމަކީ އަންހެނާގެ ޅިނދުގެ ތެރޭގައި ނާސްޕަތީ ބައްޓަމަށް އޮންނަ ގުނަވަނެކެވެ. މާބަނޑުވުމަށްފަހު ވިހެއުމާއި ހަމައަށް ތުއްތު ދަރިފުޅު ހެދިބޮޑުވަމުން އަންނަނީ ރަހިމުގެ ތެރޭގައެވެ. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ރަހިމުގެ ތެރޭގައި ދަރިފުޅު ހެދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް ރަހިމު ދެމި، ފުޅާވެ، ބޮޑުވަމުންދާނެ އެވެ. އަދި ވިހެއުމަށްފަހު ރަހިމު މަޑުމަޑުން ހިނދި ކުރީގެ ހާލަތަށް ރުޖޫޢަވާނެއެވެ.

ރަހިމުގެ އެތެރޭގެ މަސްތަކާއި އޭގެ ވަށައިގެންވާ ލިގަމެންޓްތަކުގެ ބާރުމިން ހުރި މިންވަރަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމުގައި ތަފާތުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ރަހިމުން ބައެއް(incomplete uterine prolapsed)  ނޫނީ ރަހިމު އެއްކޮށް(complete uterine prolapsed) ވެސް ބޭރަށް ނިކުތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމާއި، ގިނައިން ވިހެއުމަކީ ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމަށް މަގުފަހިވާ ކަންކަމެވެ.

ތަލީވައި ބެހިފައިވާ ދަރަޖަތައް

ފުރަތަމަ ދަރަޖަ : މިއީ ރަހިމުގެ ދޮރު ނުވަތަ ކަރު އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން (ވެޖައިނާ) ގެ ތެރެއަށް ފޭބުމެވެ.

ދެވަނަ ދަރަޖަ : މިއީ ރަހިމުގެ ދޮރު އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ދޮރާއި ހަމައަށް ފޭބުމެވެ.

ތިންވަނަ ދަރަޖަ : މިއީ ރަހިމުގެ ދޮރު ޖިންސީ ގުނަވަނުން ބޭރަށް ފޭބުމެވެ. ނުވަތަ ނިކުތުމެވެ.

ހަތަރުވަނަ ދަރަޖަ : މިއީ މުޅި ރަހިމު އެއްކޮށް އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުން ބޭރަށް ނިކުމެފައި ވުމެވެ. މިހާލަތު ކުރިމަތިވަނީ ރަހިމު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ހުންނަ ހުރިހާ މަސްތަކުގެ ބާރު ދޫވުމުންނެވެ.

ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު ފަރާތްތައް

·         އެއްފަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަފަހަރު ވިހާފައިވާ މީހުން

·         އިއްދައިންކެނޑިފައިވާ މީހުން

·         އާއިލާގެ މެންބަރަކަށް ކުރިން ތަލީވައި ކުރިމަތިވެފައިވާ އާއިލާގެ މެންބަރުން

އިއްދައިންކެނޑުން ކުރިމަތިވަނީ މައްސަރުކަންތައް ކޮންޓްރޯލްކޮށް ތަންޒީމުކޮށްދޭ ހޯރމޯން ތައް ބިސްރަވަ އިން ދޫކުރުން ނުވަތަ އުފެއްދުން ހުއްޓުމުންނެވެ. ޖެހިޖެހިގެން 12 މަސްވަންދެން މައްސަރު ކަންތައް ކުރިމަތިނުވާނަމަ އެއީ އިއްދައިންކެނޑުނީ ކަމުގައި ބެލެވިދާނެ އެވެ. އިއްދައިންކެނޑުމުން އުފެއްދުިން ހުއްޓިގެންދާ އެއް ހޯރމޯން އަކީ އެސްޓްރަޖަން ހޯރމޯން އެވެ. މިއީ ޅިނދުގެ މަސްތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭ ހޯރމޯން އެކެވެ. އެހެންކަމުން އިއްދައިންކެނޑުމުން  އެސްޓްރަޖަން ހޯރމޯން އުފެއްދުން ހުއްޓުމަކީ ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.

ސަބަބު

ރަހިމު އަންހެނާގެ ޅިނދުގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓިފައި އިންނަނީ ވަރަށް ބައިވަރު މަސްތަކާއި، ލިގަމެންޓް ތަކުގެ އެހީގައެވެ. ބުނެވުނު މަސްކޮޅުތަކަކީ ޅިނދުގެ ތަޅުމުގައި ހުންނަ މަސް(pelvic floor muscles)ތަކެވެ. މިމަސްތަކުގެ ބާރުދޫވުމުން ރަހިމު އޭގެ މަގާމުގައި މިމަސްތަކުގެ އެހީގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ދަތިވެއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރަހިމު ތިރިއަށް އެލި، ނޫނީ ތިރިއަށްޖެހި ބޭރަށް ނިކުންނަށް ފަށައެވެ. ޅިނދުގެ ތަޅުމުގައި ހުންނަ މަސްތަކުގެ ބާރުދޫވުމަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް މަގުފަހި ކުރެއެވެ. އެގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

·         މާބަނޑުވުން / މާގިނައިން ވިހެއުން

·         އުމުރުން ދުވަސްވުމުން މަސްތަކުގެ ބާރުދަށްވުން ނޫނީ ބާރުދޫވުން  

·         ވިހެއުމަށް ދަތިވެ، ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި މަސްތަކަށް އަނިޔާވުން

·         މާބަރުދަން އިތުރު ކުއްޖެއް ވިހެއުން

·         ހަށިގަނޑު މާބޮޑަށް ފަލަވެ ބަރުހެލިވުން

·         ދިގު މުއްދަތަކަށް ކެއްސުން، ނޫނީ ކެއްސާއިރު ބަނޑަށް ބާރުލުން

·         ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަނޑުހަރުވުން ނޫނީ ބޮޑުކަމުދާއިރު މާބޮޑަށް ހިފާލުން ނޫނީ ބާރުލާންޖެހުން

·         އިއްދައިންކެނޑުމަށްފަހު އެސްޓްރަޖަން ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ދަށްވުން

·         ދިގުމުއްދަތަކަށް ނުފިލާ ކެއްސުމެއް ހުރުން ނޫނީ ކެއްސުން

·         ތަކުރާރުކޮށް ބަރުތަކެތި އުފުލުން ނޫނީ އަބަދު ބަރުތަކެތި އުފުލާފަދަ ކަމެއްކުރުން

·         ގިނަކުދިންތަކެއް ވިހާފައިވުން

·         ކުރިން ޅިނދު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކޮށްފައިވުން

·         ދޮން ނަސްލުގެ މީހަކަށްވުން

·         އާއިލާގެ މެންބަރަކަށް ކުރިން ތަލީވައި ކުރިމަތިވެފައިވުން

·         ބަނޑަށް ބާރުވެ، ފިތިދާނެ ފަދަ ހާލަތްތައް : މިސާލަކަށް ގަދަޔަށް ކެއްސުން، ބޮޑުކަމުދާއިރު ހިފާލަން ޖެހުން، ބަނޑުގައި ފެންހެދުން ، ނޫނީ ޅިނދުހިމެނޭ ހިސާބުގައި ޓިއުމަރެއް އުފެދުން

·         ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން

އަލާމާތްތައް

ތަލީވައި ކުރިމަތިވެފައިވަނީ އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ނަމަ އެއްވެސް އުނދަގުލެއް ކުރިމަތިނުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނޫނީ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނި ހިނގައިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ރަހިމު އޭގެ މަގާމުން ނެއްޓި ތިރިއަށް ޖެހުމުން، ނޫނީ ތިރިއަށް ފޭބުމުން، ޅިނދުގައި ހިމެނޭ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް މިސާލަކަށް މަސާނާ ނޫނީ ގޮހޮރަށް ފިއްތުމަކީ ނޫނީ ފިތި ބާރުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމުން އަންނަނިވި އަލާމާތްތައް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

·         ދަށްބަނޑާއި،އުކުޅުވަޅު، އުނަގަނޑުމަތި، އަދި ޅިނދު ހިމެނޭ ހިސާބަށް ބަރުވެފައި ހުރުން ނޫނީ ފިއްތާހެން ހީވުން

·         ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން

·         އުނަގަނޑުގައި ރިހުން

·         ޖިމާއުވާއިރު ތަދުވުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުން ރަހިމު ބޭރަށް ނިކުތުން ނޫނީ ބޭރަށް ފައިބައިފައިހުރުން

·         ގާތްގާތުގައި މަސާނާގައި އިންފެކްޝަން ހެދުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ހަޑިއެއްޗެހި އައުން

·         ބަނޑުހަރުވުން / ރަނގަޅަށް ބޮޑުކަމުނުދެވުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުން އެއްޗެއް ނިކުންނަހެން އިހުސާސްވުން

·         ޖިމާއުވާއިރު ކުރިމަތި ފަރާތުގައި ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ވާންކަމެއް ނުހުންނަހެން (ދޫކަމެއް ހުންނަހެން) ހީވުން

·         ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމުގެ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވުން

o       ބޭއިޚުތިޔާރުގައި ގަޔަށް ފަހަރުވާދެވުން ނުވަތަ ކުޑަކަމުދެވުން

o       އަވަސް އަވަހަށް ކުޑަކަމުދާން ޖެހުން

o       ކުޑަކަމުދާންޖެހުމަށްފަހު ލަސްނުކުރެވުން

ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުންނަޖެހުން، ނޫނީ ގިނައިރު ހިގަން ޖެހުމަކީ ތަލީވައިގެ އުދަނގޫތައް އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމެކެވެ. އެއީ މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ދަމާބާރުގެ ސަބަބުން ޅިނދުގެ މަސްތަކަށް އިތުރަށް ބާރުބޮޑުވެ، ފިއްތާތީ އެވެ.

ތަލީވައިގެ އުދަނގޫތައް އަންނަނިވި ގޮތަށް ( ގުނަވަންތަކާ ގުޅޭގޮތަށް) ވެސް ބަހާލެވިދާނެއެވެ.

(ހ) އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް

·         އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުން ނުވަތަ ކުރިމަތި ފަރާތުން އެއްޗެއް ނިކުންނަހެން ހީވުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުން ފުއްޕުމެއް އިހުސާސްވުން ނުވަތަ ފެންނަންހުރުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުގައި ޕްރެޝަރެއް ހުރުން

·         ކުރިމަތި ފަރާތުގައި ބަރުކަމެއްހުރުން

(ށ) ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް

·         ބޭއިޚްތިޔާރުގައި ގަޔަށް ފަހަރުވާ ދެވުން

·         އަވަސް އަވަހަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން

·         ކުޑަކަމުދާންޖެހުމަށްފަހު ލަސްނުކުރެވުން

·         ވަރަށް މަޑުމަޑުން ލަސްލަހުން ކުޑަކަމުދެވުން

·         ކުޑަކަމުދެވުމަށްފަހު ރަނގަޅަށް ހުސްނުވާހެން ހީވުން

·         ކުޑަކަމުދިއުމަށްޓަކައި ރަހިމުން ބޭރަށް ނިކުމެފައިވާބައި އިގިލިން އެތެރެއަށް ޖައްސާލަން ޖެހުން

(ނ) ބޮޑުގޮހޮރާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް

·         ބޭއިޚުތިޔާރުގައި ގަޔަށް ބޮޑުކަމުދެވުން

·         ބޭއިޚުތިޔާރުގައި ފުރަގަހުން ވައިލެވުން

·         ބޮޑުކަމުދިއުމަށްފަހު ހުސްނުވާހެން ހީވުން

·         ބޮޑުކަމުދިއުމަށް ހިފާލަންޖެހުން

·         ބޮޑުކަމު ނަޖިސް ހުސްކުރުމަށްޓަކައި ފުރަގަހަށް އިގިލިލާންޖެހުން

·         ބޮޑުކަމުދިއުމަށްޓަކައި ރަހިމުން ބޭރަށް ނިކުމެފައިވާބައި އިގިލިން އެތެރެއަށް ޖައްސާލަން ޖެހުން

(ރ) ޖިމާއުވުމާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް

·         ޖިމާއުވާއިރު ތަދުވުން

·         ޖިމާއުވާއިރު ކުރިމަތިފަރާތުގައި ތެތްކަމެއް ނުހުރުން

ނުރައްކާތައް

ތަލީވައިގެ ސަބަބުން ބައެއް ކަހަލަ ނުރައްކާތައް މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

(ހ) އެންޓީރިއަރ ޕްރޯލެޕްސް (ސިސްޓޯސީލް) (cystocele): އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި، މަސާނާ ވަކިކޮށްދޭ ގުޅުވާދެނިވި ސެލޯށިތަކުގެ ބާރު ދޫވެއްޖެނަމަ، މަސާނާ އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ދިމާލަށް ނުވަތަ އެތެރެއަށް ފުއްޕުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެންޓީރިއަރ ޕްރޯލެޕްސް އަށް ބައެއް ފަހަރު "ޕްރޮލެޕްސްޑް ބްލެޑަރ"(prolapsed bladder) މިހެން ކިޔައި އުޅެއެވެ. މިހާލަތުގައި ދިމާވެދާނެ އުނދަގޫތަކުގެ ތެރޭގައި އަވަސް އަވަހަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން، ކުޑަކަމުނަޖިސް އެތެރޭގައި ޖަމާވުން، އަދި ބޭއިޚުތިޔާރުގައި ގަޔަށް ކުޑަކަމުދެވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

(ށ) ޕޯސްޓީރިއަރ ވެޖައިނަލް ޕްރޯލެޕްސް (ރެކްޓޯސީލް) (Rectocele):އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި، ފުރަގަސްފަރާތުހޮޅި ވަކިކޮށްދޭ ގުޅުވާދެނިވި ސެލޯށިތަކުގެ ބާރު ދޫވެއްޖެނަމަ، ފުރަގަސްފަރާތު ހޮޅި އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ދިމާލަށް ނުވަތަ އެތެރެއަށް ފުއްޕުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މިހާލަތުގައި ބޮޑުކަމުދާން އުދަނގޫވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

(ނ) އެންޓީރޯސީލް (Enterocele): މިއީ ކުޑަ ގޮހޮރުން ބައެއް އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ދިމާލަށް ނުވަތަ އެތެރެއަށް ފުއްޕުމެވެ. މިހާލަތުގައި ކޮޅަށް ހުންނައިރު ބުރަކަށީގައި ރިހިފައި، އޮށޯތުމުން ބުރަކަށީގައި ހުންނަ ރިހުން ލުއިވުން ކުރިމަތިކުރުވައެވެ.

ދެނެގަތުން

ރަހިމުން ތިރިއަށް ޖެހިފައި ހުރިކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ޑޮކްޓަރުން ރަހިމު ހިމެނޭ ހިސާބު ނުވަތަ ޅިނދޭ ކިޔޭ ހިސާބު ބަލައި ހަދާނެއެވެ. މިހިސާބު ބެލުމަށް ކިޔަނީ "ޕެލްވިކް އެގްޒަމިނޭޝަން"(pelvic examination) ނުވަތަ "ޕެލްވިކް އެގްޒާމް" އެވެ. ޕެލްވިކް އެގްޒާމް ހެދުމުގެ ތެރޭގައި ކުރިމަތި ފަރާތަށް ސްޕެކިޔުލަމް އެއް ލެއްވުމަށްފަހު، އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި، ރަހިމު ބަލައި ޗެކުކުރާނެ އެވެ. އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުވަނާއި ހަމައަށް ތިރިއަށް ރަހިމު ޖެހިފައިވޭތޯ ނުވަތަ އެގޮތަށް ރަހިމު ތިރިއަށް ޖެހުމުގެ ސަބަބުން އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ނިކުތުމެއް ނުވަތަ ފުއްޕުމެއް ފަދަ ކަމެއް ފާހަގަވާން ހުރިތޯ ބަލާނެއެވެ. ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ގަޔަށް ފަހަރުވާ ދެވޭނަމަ މަސާނާއި ގުރުތާގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށް "ސިސްޓޮސްކަޕީ"(cystoscopy) ހެދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ސްކޭންކުރުމުގެ އިތުރުން ، ޕެލްވިކް މެގްނެޓިކް ރިސޮނަންސް އިމޭޖިންގ ނުވަތަ އެމްއާރުއައި ހަދަން ވެސް ޖެހިދާނެ އެވެ.

ފަރުވާ

އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ތަލީވައި ގެ އުދަނގޫތައް ކުރިމަތިވިނަމަ އެއްވެސް ފަރުވާ އެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެ އެވެ.ތަލީވައި ހުރެއްޖެނަމަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ދެވޭ ފަރުވާ އާއި، އޮޕަރޭޝަނާއި ނުލައި ދެވިދާނެ ފަރުވާތައް ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ތަލީވައި އަށް ދޭނެ ފަރުވާ ކަނޑައަޅާނީ ބަލިމީހާގެ  ޞިއްޙީ ހާލަތާއި، އުމުރާއި، ބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވެފައިވާ ހާލަތަށް މާނައަކީ ބަލިމީހާއަށް ތަލީވައި ކުރިމަތިވެފައިވާ ކުޑަ ބޮޑުމިނެއްގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ދަރިމައިވުމަށް ބޭނުންވުމާއި ނުވުން ފަދަ ކަންކަމަށް ވެސް ރިޢާޔަތްކުރާނެއެވެ. ތަލީވައިގެ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކުރެވޭ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

ސާޖަރީ ނޫން އެހެން ގޮތްގޮތަށްދެވޭ ފަރުވާތައް

(ހ) އަމިއްލައަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް ކުރުން މިސާލަކަށް ކަސްރަތުކުރުން (self care measures):ތަލީވައިގެ ސަބަބުން އާދައިގެ ވަރަކަށް އުދަނގޫތައް ހުރިނަމަ އަމިއްލައަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް ލަފާދީފާނެއެވެ. އެގޮތުން ކުރެވޭނެ އެއްކަމަކީ ކަސްރަތުކުރުމެވެ. ކަސްރަތުގެ ގޮތުގައި އާންމު ގޮތެއްގައި ކުރުމަށް ލަފާދެނީ "ކީޖެލް އެކްސަސައިޒް"(Kegel exercise) އެވެ. މިއީ ޅިނދުގެ ތަޅުމުގެ މަސްތައް ވަރުގަދަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަސްރަތެކެވެ. އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ތަލީވައި ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ ދެވޭ ހަމައެކަނި ފަރުވާ އަކީ މިއީ އެވެ. ކީޖެލް އެކްސަސައިޒު ކުރުމަށްޓަކައި ފުރަގަސްފަރާތުގެ ވަށައިގެންވާ މަސްތަކަށް ވާންކޮށް ހިފަހައްޓާލާނީ އެވެ. މިސާލަކަށް ކުޑަކަމުދާން ޖެހުމުން ކުޑަކަމު ނުގޮސް ހިފަހައްޓައިގެން ހުންނަގޮތަށް ހުންނާނީ އެވެ. އެގޮތަށް މަސްތަކަށް ވާންކޮށް، ފިއްތައި ހިފަހައްޓާލައިގެން ދެތިން ސިކުންތު ވަންދެން ހުރުމަށްފަހު ދޫކޮށްލާނީ އެވެ. މިގޮތަށް ތަކުރާރުކޮށް 10 ފަހަރު ހަދާށެވެ. މިއީ ކޮންމެ ތާކުމެ، އަދި ކޮންމެ ވަގުތަކުމެ ކުރެވިދާނެ ކަސްރަތެކެވެ. މިކަސްރަތު ކުރުން އެދެވިގެންވަނީ ގިނަވެގެން ދުވާލަކު 4 ފަހަރު އެވެ.

(ށ) ވެޖައިނަލް ޕެޝަރީ ލެއްވުން (Vaginal pessary):ވެޖައިނަލް ޕެޝަރީ އަކީ ރަހިމުގެ ދޮރަށް ފިޓުވާގޮތަށް ނުވަތަ ރަހިމުގެ ދޮރަށް ވަށައިގެން ލެއްވޭގޮތަށް އަކީ ރަބަރުން ނުވަތަ ޕްލާސްޓިކުން ޑޯނަޓް ބައްޓަމަށް ހަދާފައި ހުންނަ ޑިވައިސް އެކެވެ. މިއީ ރަހިމު ތިރިއަށްޖެހުނަނުދީ އޭގެ މަގާމުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ޑިވައިސް އެކެވެ. ވެޖައިނަލް ޕެޝަރީ ލެއްވިޔަސް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މިޑިވައިސް ސާފުކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. އަދި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ކުރިން ވެޖައިނަލް ޕެޝަރީ ނަގަން ޖެހޭނެ އެވެ.

(ނ) އެސްޓްރަޖަން ކްރީމް ބޭނުންކުރުން : މިއީ ހަމައެކަނި އިންދައިން ކެނޑިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތަލީވައި ކުރިމަތިވާ ވަކިބަޔަކަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ.

ސާޖަރީ ހެދުން ނުވަތަ އޮޕަރޭޝަންކުރުން

(ހ) ރަހިމުނެގުމާއެކު ތަލީވައި މަރާމާތުކުރުން (ރަނގަޅުކުރުން) : ތަލީވައި ހުރެއްޖެނަމަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ރަހިމު ނަގަންޖެހިދާނެ އެވެ. އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ދިމާލުން ނުވަތަ ކުރިމަތި ފަރާތުން ތަންކޮޅެއް ކަފާލައިގެން ނުވަތަ ބަނޑުން ތަންކޮޅެއް ކަފާލައިގެން ވެސް ރަހިމު ނެގުމަށްޓަކައި އޮޕަރޭޝަން ކޮށްފާނެ އެވެ. ރަހިމު ނެގުމަކީ ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެކެވެ. އަދި ރަހިމު ނެގުމަށްފަހު ދަރިމައެއް ނުވާނެއެވެ.

(ށ) ރަހިމުނެގުމަކާ ނުލައި، ތަލީވައި މަރާމާތުކުރުން (ރަނގަޅުކުރުން) :މިޕްރޮސީޖަރގައި ތިރިއަށްޖެހި ވެއްޓިފައިވާ ނުވަތަ ބޭރަށްފައިބައިފައިވާ ރަހިމު އޭގެ މަގާމަށް ގެންގޮސް ހިފެހެއްޓޭގޮތް ހަދާނެ އެވެ. ރަހިމު އޭގެ މަގާމުގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އެހިސާބުގެ ލިގަމެންޓްތައް ރަހިމުގެ ތިރީ ބަޔާއި އަލުން ތަތްކޮށް ހަރުކުރެވޭނެ އެވެ. އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ދިމާލުން ނުވަތަ ކުރިމަތި ފަރާތުން ތަންކޮޅެއް ކަފާލައިގެން ނުވަތަ ބަނޑުން ތަންކޮޅެއް ކަފާލައިގެން ވެސް މި އޮޕަރޭޝަން ކޮށްފާނެ އެވެ.

ރައްކާތެރިވުން

ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމުން އެއްކޮށް ރައްކާތެރިވުމަކީ ފަހަރުގައި ނުކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ތަލީވައި ކުރިމަތިވުން ކުޑަކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް ނޫނީ ކުޑަކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް ހުރެއެވެ. އެގޮތުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުރެވިދާނެ އެވެ.

·         ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރުން

·         ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުން

·         ކީޖެލް އެކްސަސައިޒު ގަވާއިދުން ކުރުން

·         ފައިދާހުރި ކާނާ ބޭނުންކުރުން

·         ބަނޑުހިކުމުން ރައްކާތެރިވުމަށް މަސައްކަތްކުރުން

·         ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާ ދުރުހެލިވުން

·         ބަރުތަކެތި އުފުލުމުން ދުރުހެލިވުން

·         ބަރު ތަކެތި އުފުލައި ހެދުމުގައި ޞިއްޙީ ގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅުގޮތްތައް ޚިޔާރުކުރުން

ނޯޓް : މިއީ މައުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. 

ހަވާލާ

·         https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16030-uterine-prolapse

·         https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/uterine-prolapse/symptoms-causes/syc-20353458

·         https://www.webmd.com/women/guide/prolapsed-uterus

·         https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2034734/