Thursday, January 7, 2016

ހެދިބޮޑުވުން : ހަވަނަ މަހުގައި

ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހެދިބޮޑުވުން : ހަވަނަ މަހުގައި
ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުން، ހިނިތުންވުން، "ބައިބައި" ކިޔަމުން އަތް ހޫރާލުން ފަދަ ހުނަރުތަކަކީ ކުއްޖެއްގެ "ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު"(developmental milestone) ތަކެކެވެ. ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތަކަކީ އެކުއްޖެއްގެ އުމުރާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ކުދިންނަށް އެއުމުރުގައި ޙާޞިލްކުރެވޭނެ (ކުރެވެންޖެހޭނެ) ކަންތައްތަކެކެވެ. ކުޑަކުދިން ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑުތައް ހުންނަގޮތް ފާހަގަކުރެވިގެންދާނީ ކުޅިވަރާއި، އުގެނުމާއި، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އެހެންމީހުންނާއި އެކުވެ އުޅުމާއި، ފިރުކުމާއި، ހިނގުމާއި، ފުންމުން ފަދަ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެގޮތުން ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ އުމުރުން 6 މަހުގައި ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތައް ހުންނަށް ޖެހޭނެގޮތް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. 


މިއުމުރުގައި ގިނަ ކުދިން ކުރާނެ ކަންތައްތައް
އިޖުތިމާޢީ ހުނަރު / އާތިފީ ހުނަރު :
o       ގެންގުޅޭ މީހުން ދެނެގަންނަށް އެނގުމާއެކު، ގެންގުޅޭ މީހުންނާއި ނުދަންނަ މީހުން ވަކިކުރަން ފެށުން
o       އެހެން މީހުންނާއެކު (ޚާއްޞަކޮށް މަންމައާއި، ބައްޕައާއިއެކު) ކުޅެހަދަން ގަޔާވުން
o       އެހެންމީހުންގެ ޖަޒުބާތީ އިހުސާސްތަކަށް އިޖާބަދިނުން
o       ލޯގަނޑުން އަމިއްލަ ނަފުސު ބަލާހިތްވުން
ބަސްމޮށުންތެރިކަމުގެ ހުނަރު / މުޢާމަލާތުގެ ހުނަރު :
o       އިވޭއަޑުތަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ގޮތުން އަޑުލެއްވުން
o       "އާ"،"އީ"، "އޫ" ފަދަ އަޑުތައް އުފެއްދުން، ،މަންމަ، ބައްޕަ ފަދަ މީހަކު އަޑެއް އުފެއްދުމުން ފަހަތުން އެއަޑު ލެއްވުން
o       ނަމުން ގޮވުމުން ބަލާލުން
o       ތަފާތު އިހުސާސްތައް އަޑުން ހާމަކުރުން މިސާލު އުފާވުން، ދެރަވުން
o       ބައެއް އަކުރުތަކުގެ އަޑު އުފައްދަން ފެށުން މިސާލަކަށް ބ،މ ފަދަ އަކުރުތައް
ވިސްނުމުގެ ހުނަރު (އުނެގުން، ވިސްނުން، މައްސަލަ ހައްލުކުރުން) :
o       ވަށައިގެން ހުންނަ ތަކެތި (ގަދަ އައްޔާއި ކުލައަށް) ބޯއަނބުރައިގެން ހޯދައިބެލުން
o       އެއްޗެތި އަނގަޔަށްލުން
o       އެއްއަތުން އަނެއް އަތަށް ކުޅޭތަކެތި ބަދަލުކޮށް ހަދަން ފެށުން
o       އަތް ނުފޯރާ ހިސާބު ހުންނަ ކުޅޭ އެއްޗެއް ފެނުމުން، އަތުގެ އެހީގައި އެއެއްޗެއް ނެގޭތޯ ބެލުން
ހަރަކާތްކުރުމުގެ ހުނަރު / ޖިސްމާނީ ހެދިބޮޑުވުން :
o       އެކި ފަރާތް ފަރާތަށް ފުރޮޅުން ނޫނީ އަތާއި ފައިތަޅުވާ ލުކިޖެހުން
o       ބަންޑުން ވަތަށްޖެހުން
o       އެހީއާއި ނުލައި (ނޫނީ ކޮންމެވެސް އެހީތެރިކަމާއެކު) އިށީދެއިނުން
o       އެހީއާއި ލައިގެން ކޮޅަށްހުރުން
o       ކުރިއަށާއި ފަހަތަށް ފިރުކުން : ބައެއް ފަހަރު ފަހަތަށް ފިރުކެމުން ހޭކެމުން ގޮސްދާނެ އެވެ.
ސަމާލުވެލައްވާ :
އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ފުށުން ފާހަގަވާނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
·         އަތްފޯރާ ހިސާބު ހުންނަ ތަކެތި ވެސް ނަގަން ނޫޅުން
·         ގެންގުޅޭ މީހުންނަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ސަމާލުކަމެއް ނުދިނުން
·         އިވޭއަޑުތަކަށް އިޖާބަ ނުދިނުން
·         އެއްޗެތި އަނގަޔަށް ލުމަށް އުނދަގޫވުން
·         "އާ"،"އީ"، "އޫ" ފަދަ އަޑުތައް ނުއުފެއްދުން
·         އެކި ފަރާތް ފަރާތަށް ނުފުރޮޅުން
·         ހިނިތުންވެ، އެކިއެކި އަޑު ނުލެއްވުން
·         ހަރުއަރާފައި ނޫނީ މަސްތައް ގުޅަކާފައި ހުންނަހެން ހީވުން
·         ގައިގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ވަރެއް ހުންނަހެން ހީނުވުން
މައުލޫމާތު :


ހެދިބޮޑުވުން : ހަތަރުވަނަ މަހުގައި

ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހެދިބޮޑުވުން : ހަތަރުވަނަ މަހުގައި
ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުން، ހިނިތުންވުން، "ބައިބައި" ކިޔަމުން އަތް ހޫރާލުން ފަދަ ހުނަރުތަކަކީ ކުއްޖެއްގެ "ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު"(developmental milestone) ތަކެކެވެ. ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތަކަކީ އެކުއްޖެއްގެ އުމުރާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ކުދިންނަށް އެއުމުރުގައި ޙާޞިލްކުރެވޭނެ (ކުރެވެންޖެހޭނެ) ކަންތައްތަކެކެވެ. ކުޑަކުދިން ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑުތައް ހުންނަގޮތް ފާހަގަކުރެވިގެންދާނީ ކުޅިވަރާއި، އުގެނުމާއި، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އެހެންމީހުންނާއި އެކުވެ އުޅުމާއި، ފިރުކުމާއި، ހިނގުމާއި، ފުންމުން ފަދަ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެގޮތުން ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ އުމުރުން 4 މަހުގައި ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތައް ހުންނަށް ޖެހޭނެގޮތް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. 

މިއުމުރުގައި ގިނަ ކުދިން ކުރާނެ ކަންތައްތައް
އިޖުތިމާޢީ ހުނަރު / އާތިފީ ހުނަރު :
o       ހީލުމުން ރައްދުގައި ހީލުން (މީހުންނަށް ބަލާފައި ހިނިތުންވުން)
o       އެހެން މީހުންނާއެކު ކުޅެހަދަން ގަޔާވުން، ފަހަރުގައި ކުޅުން ހުއްޓާލުމުން ރުއިފާނެ އެވެ.
o       ހިނިތުންވުން، އާފުރުން ފަދަ މޫނުމައްޗަށް ގެންނަ ހަރަކާތްތައް ކޮޕީކުރުން
ބަސްމޮށުންތެރިކަމުގެ ހުނަރު / މުޢާމަލާތުގެ ހުނަރު :
o       އެކި ކަހަލަ އަޑުއަޑު ލެއްވުން
o       އެކި އިހުސާސްތަކާއެކު އަޑުލެއްވުން، އިވޭ އަޑާއެއްގޮތަށް އަޑުލެއްވުން
o       ތަފާތު އިހުސާސްތައް ހަރަކާތުން ނުވަތަ ރުއިމުން ދެއްކުން : މިސާލު ވަރުބަލިވުން، ބަނޑުހައިވުން، ބިރުގަތުން

ވިސްނުމުގެ ހުނަރު (އުނެގުން، ވިސްނުން، މައްސަލަ ހައްލުކުރުން) :
o       އުފާވެފައިކަން ނޫނީ ދެރަވެފައިކަން އިހުސާސުން ދެއްކުން
o       އަޅާލުމާއި، ބައްދައި، ލޯބިކޮށްލުން ފަދަ ކަންކަމަށް އިޖާބަދިނުން
o       އެއްއަތުން ކުޅޭ ތަކެތީގައި ހިފުން
o       ކުޅޭ އެއްޗެއް ފެނުމުން، ލޮލާއި، އަތުގެ އެހީގައި އެއެއްޗެއް ނެގޭތޯ ބެލުން
o       އެއްފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ހަރަކާތްކުރާ ތަކެއްޗަށް ކަޅިހިންގުން
o       މީހުންގެ މޫނަށް ރަނގަޅަށް ބެލުން
o       ގެންގުޅޭ މީހުން ދެނެގަތުން
ހަރަކާތްކުރުމުގެ ހުނަރު / ޖިސްމާނީ ހެދިބޮޑުވުން :
o       އެހީތެރިކަމަކާ ނުލައި، ބޯއުފުއްލައި ހިފެހެއްޓުން (ކަދުރާ ހަރުލުން)
o       ތަނެއްގައި ބާއްވާފައި އޮންނައިރު ފައިވިއްދާފައި ކުރިޔަށްދާން މަސައްކަތްކުރުން
o       ބަންޑުން ވަތަށް ޖެހުން
o       ކުޅޭ އެއްޗެތީގައި ހިފައި ތަޅުވަން އެނގުން
o       އަނގަޔަށް އަތްލުން
o       ބަންޑުން އޮންނައިރު އުޅަބޮށިން ވިއްދުން
ސަމާލުވެލައްވާ :
އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ފުށުން ފާހަގަވާނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
·         ހަރަކާތްކުރާއިރު ކަޅި ނުހިންގުން
·         މީހުންގެ މޫނަށް ބަލާފައި ހިނިތުން ނުވުން
·         ކަދުރާ ހަރުނުލުން
·         އެކި ކަހަލަ އަޑުއަޑު ނުލެއްވުން
·         އަނގަޔަށް އަތްނުލުން
·         ތަނެއްގައި ބާއްވާފައި އޮންނައިރު ފައިވިއްދާފައި ކުރިޔަށްދާން މަސައްކަތް ނުކުރުން
·         އެކި ފަރާތް ފަރާތަށް ރަނގަޅަށް (ލޯ) ކަޅި ނުހިންގުން
މައުލޫމާތު :


ހެދިބޮޑުވުން - ދެވަނަ މަހުގައި

ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ހެދިބޮޑުވުން : ދެވަނަ މަހުގައި
ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުން، ހިނިތުންވުން، "ބައިބައި" ކިޔަމުން އަތް ހޫރާލުން ފަދަ ހުނަރުތަކަކީ ކުއްޖެއްގެ "ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު"(developmental milestone) ތަކެކެވެ. ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތަކަކީ އެކުއްޖެއްގެ އުމުރާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ކުދިންނަށް އެއުމުރުގައި ޙާޞިލްކުރެވޭނެ (ކުރެވެންޖެހޭނެ) ކަންތައްތަކެކެވެ. ކުޑަކުދިން ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑުތައް ހުންނަގޮތް ފާހަގަކުރެވިގެންދާނީ ކުޅިވަރާއި، އުގެނުމާއި، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އެހެންމީހުންނާއި އެކުވެ އުޅުމާއި، ފިރުކުމާއި، ހިނގުމާއި، ފުންމުން ފަދަ ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެގޮތުން ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ އުމުރުން އެންމެ 2 މަހުގައި ހެދިބޮޑުވުން ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ތައް ހުންނަށް ޖެހޭނެގޮތް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. 


މިއުމުރުގައި ގިނަ ކުދިން ކުރާނެ ކަންތައްތައް
އިޖުތިމާޢީ ހުނަރު / އާތިފީ ހުނަރު :
o       ހީލުމުން ރައްދުގައި ހީލުން (މީހުންނަށް ބަލާފައި ހިނިތުންވުން)
o       އަމިއްލަ ނަފުސަށް ހަމައަކަށް އެޅުން (އަތް އަނގަޔަށް ލައިގެން ބޮއިދާނެ އެވެ)
o       މަންމަ، ބައްޕަ އާއި ދިމާލަށް ބަލަން (ގެންގުޅޭ މީހުން ދެނެގަންނަށް) މަސައްކަތްކުރުން
ބަސްމޮށުންތެރިކަމުގެ ހުނަރު / މުޢާމަލާތުގެ ހުނަރު :
o       އާދައިގެ އަޑުއަޑު ލެއްވުން
o       އަޑު އިވޭ ދިމާލަށް ބޯއެނބުރުން (އެކި ކަހަލަ އަޑުއިވުމުން ބޯއަނބުރައި ބެލުން)
ވިސްނުމުގެ ހުނަރު (އުނެގުން، ވިސްނުން، މައްސަލަ ހައްލުކުރުން) :
o       އެކި މީހުންގެ މޫނަށް ސަމާލުކަން ދިނުން
o       ހަރަކާތްކުރާ ތަކެއްޗަށް ކަޅި ހިންގުން  
o       ކުރަމުންދާ ކަމެއް ބަދަލުނުވާނަމަ (އެއްކަމެއް ކުރާނަމަ) ފޫހިކަން މޫނުމަތިން ފެނުން
ހަރަކާތްކުރުމުގެ ހުނަރު / ޖިސްމާނީ ހެދިބޮޑުވުން :
o       ބޯއުފުއްލައިގެން ހިފެހެއްޓުން، ބަންޑުން އޮވެ ފައިން ކޮށްޕުން
o       އަތް ފައިން ކުދިކުދި ހަރަކާތްތައް ކުރުން
ސަމާލުވެލައްވާ :
އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ފުށުން ފާހަގަވާނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
·         ބާރުއަޑަށް އިޖާބަ ނުދިނުން
·         ކުރިމަތީގައި އެއްޗެތި ހަރަކާތްކުރާއިރު އެދިމާލަށް ނުބެލުން
·         މީހުންގެ މޫނަށް ބަލާފައި ހިނިތުންނުވުން
·         އަނގަޔަށް އަތްނުލުން
·         ބަންޑުން ބޭއްވުމުން ބޯމައްޗަށް އުފުލައި ނުހިފެހެއްޓުން
މައުލޫމާތު :