ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު

ފުއްޕާމެޔަކީ ނޭވާލާއިރު ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ އޮކްސިޖަން ލޭގެތެރެއަށް ފޮނުވައިދީ، ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ފޮނުވައި ދިނުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުޖެހިއްޖެނަމަ ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ގަވާއިދުން ކުރުން ހުއްޓާލައެވެ. އަދި ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް ކެންސަރުގެ ސެލްތައް ފެތުރިގެންދެއެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ހަށިގަނޑުގައިވާ ލިމްފް ގޮށްތައް، އަދި ސިކުނޑި ފަދަ ގުނަވަންތަކަށް ފެތުރިގެންދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތައް

މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ދެބާވަތެއްގެ ކެންސަރު ފުއްޕާމޭގައި އުފެދެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްބާވަތަކީ ފުއްޕާމޭގެ ކުދި ސެލްތަކުން އުފައްދާ ކެންސަރު އެވެ. އަނެއްބާވަތަކީ ކުދި ސެލްނޫން އެހެން ސެލްތަކުން އުފައްދާ ކެންސަރު އެވެ. މިބައިތައް ވަކިކޮށް ދެނެގަނެވޭނީ މައިކްރޮސްކޯޕް އެއްގެ އެހީގައެވެ. ކުދި ސެލްތަކުގެ ކެންސަރަށްވުރެ ކުދި ނޫން ސެލްތަކުގެ ކެންސަރު އާންމުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ކުދި ނޫން ސެލްތަކުގެ ކެންސަރު އުފެދި، ފެތުރެނީ އާންމުގޮތެއްގަ ލަހުންނެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމުން އާންމުކޮށް ކެންސަރު ޖެހެނީ ފުއްޕާމޭގެ ކުދި ސެލްތަކަށެވެ. 

ކުރިން މިބަޔާންކުރި ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ކެންސަރެއްވެސް ފުއްޕާމޭގައި އުފެދި ފެތުރެނީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށެވެ. އެހެންކަމުން ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި މިކަންކަން ރަގަޅަށް ދެނެގަންނަށް ބޭނުންވާނެ އެވެ. 

ނޭވާހިނގާހޮޅީގެ ތެރޭގައި ކެންސަރު އުފެދޭގޮތް ދިމާވެއްޖެނަމަ ނޭވާލުމަށް ދަތިވެ ބައެއް ފަހަރު ނޭވާލާހޮޅި ބެދޭގޮތް ވެއެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ ތަހްލީލްތަކުގެ ސަބަބުން ވަރަށް އަވަހަށް ބަލި ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. 

ނޭވާ ހިނގާ ހޮޅިއާއި ދުރު ހިސާބެއްގައި ފުއްޕާމޭގައި ކެންސަރު އުފެދިއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ އުދަގޫ މާއަވަހަށް ކުރިމަތިނުވެ ހުރެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރަކީ ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރޭ ކެންސަރެކެވެ. އެހެންކަމުން ނޭވާހިނގާ ހޮޅިޔާ ދުރު ހިސާބުގައި ފުއްޕާމޭގައި އުފެދޭ ކެންސަރުގެ އުނދަގޫތައް އިހްސާސް ކުރެވެންފަށާއިރު ފުއްޕާމޭގެ ވަރަށް ބޮޑު ބަޔަކަށް ބަލީގެ އަސަރު ފެތުރޭގޮތް އޮންނަނީ ދިމާވެފައެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ ފުއްޕާމޭގެ ބޭރު ދުލިފަށަށް އޭގެ އަސަރުކޮށް އެހިސާބުގައި ފެންހެދޭގޮތް ދިމާވެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ފުއްޕާމޭގައި ކެންސަރު އުފެދެނީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި އުފެދޭ ކެންސަރު ސެލްތައް ފުއްޕާމެޔަށް ދަތުރުކޮށްގެންނެވެ. ނަމަވެސް އަނެއް ބައި ފަހަރު ސެލް ފުރަތަމަ ވެސް އުފެދެނީ ފުއްޕާމޭގައެވެ. 

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތައް

·         ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުން : ބިޑި،ސުއްޓާ،ސިގިރޭޓް،އަދިގުޑުގުޑާ ބުއިމަކީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ. ސިގިރޭޓް ބުއިން ހުއްޓާލާ މީހެއްގެ ފުއްޕާމޭ އެކަންނުކުރާ މީހެއްގެ ފުއްޕާމެޔާ އެއް ޙާލަތަކަށް ބަދަލުވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 15 އަހަރު ފަހުންނެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހަކަށް ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އެކަން ނުކުރާ މީހަކަށްވުރެ 30-15 ގުނަ އިތުރެވެ. ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާނަމަވެސް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާތާ ގިނަ ދުވަސްވާވަރަކަށް މި ހިރާސް އިތުރުވަމުންދާނެ އެވެ.

·         ދުންފަތުގެ ދުމަށް ހުށަހެޅުން : ކުރުމާއި، ދުންފަތުގެ ދުމަށް ހުށަހެޅުން : ބިޑި،ސުއްޓާ،ސިގިރޭޓް،އަދިގުޑުގުޑާ ބޯއިރު ބޭރުވާ ދުމަށް ހުށަހެޅުމަކީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.

·         ސިމެންތި ޓިނުގައި އެކުލެވިފައިވާ ކުޑި ފުއްޕާމެޔަށް ދިއުން

·         ބައެއް ބާވަތުގެ ގޭހުގެ އަސަރު އެކުލެވިފައިވާ މާހައުލުގައި ދިރިއުޅުން : މިސާލަކަށް ރޭޑަން އަށް ހުށަހެޅުމަކީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ހިރާސް އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ. ރޭޑަން އަކީ ގަލާއި، ހިރަފުހުގައި ހުންނަ ލޮލަށް ނުފެންނަ، ވަހެއް ނުދުވާ، ރަހައެއް ނުލާ ގޭހެކެވެ.

·         އެސްބެސްޓޯސް ، ވިހާރަކަ ފަދަ މާއްދާތަކަށް ހުށަހެޅުން

·         އާއިލާގެ ތެރޭގައި ދައުރުވަމުން އައުން : އާއިލާގެ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ޖެހި ނިޔާވެފައިވާ މީހުން ތިބުމަކީ އެއާއިލާގެ އެހެން މެންބަރުންނަށް ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާނެ ކަމެކެވެ.

·         ރޭޑިޔޭޝަން ތެރަޕީގެ ފަރުވާ ކުރިން ހޯދާފައިވުން

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުގެ އަލާމާތްތައް

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުގެ އާންމު އަލާމާތްތައް

·         3-2 ހަފްތާ ވާއިރު ވެސް ރަނގަޅުނުވެ ކެއްސުން

·         ކެއްސާފައި އެއްޗެތި އައުމާއި،އަދިކެއްސާފައި އަންނަ އެއްޗެތީގައި ލޭހުރުން

·         ކެއްސުމާއި، އެކި ޖަރާސީމުގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމެޔަށްޖެހޭ ބަލިބަލި ފަސޭހަނުވެ ގިނަދުވަސްވުން

·         ކެއްސާއިރު މެޔަށް ތަދުވުން

·         ދުވަސްވާހެން ކެއްސުން ބޮޑުވުން

·         ގިނަގިނައިން މޭގައި އަރިދަފުސް ހިފާ ރޯގާޖެހުން

·         ވާގޮތެއް ނޭނގި މާބޮޑަށް ނޭވާކުރުވުން

·         ވާގޮތެއް ނޭނގި މީހާ މާބޮޑަށް ވަރުބަލިވެ، ވަރުދެރަވުން

·         ވާގޮތެއް ނޭނގި މާބޮޑަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިވުން

·         މޭގައި، ބުރަކަށީގައި، އަތުގައި، ނުވަތަ ކޮނޑުގައި އަބަދު އަބަދު ރިއްސުން

·         ކާހިތްނުވުން

·         ނޭވާލާއިރު ތޫލިއަޑުހުރުން

މާ އާންމު ނޫން އަލާމާތްތައް

·         އިގިލިތަކުގެ ސިފަޔަށް ބަދަލުއައުން : މިސާލަކަށް އިގިލިތަކުގެ ކޮޅުތައް ލެނބުން ، ނުވަތަ ބޮޑެތިވުން

·         ގިނަގިނައިން ހުންއައުން

·         ކާތަކެތި ދިރުވަން އުނދަގޫވުން ނުވަތަ ދިރުވާއިރު ތަދުވުން

·         ވަރުދެރަވުން

·         ނޭވަޔަށް އުނދަގޫކުރުން

·         އަޑުކުރަކިވުން

·         މޫނުމަތި ދުޅަވުން

މިއިން އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި ފަރުވާ ހޯދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުގެ ފަރުވާ

·         އޮޕަރޭޝަންކުރުން

·         ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން

·         ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން

ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދިއުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭނީ ފުއްޕާމޭގައި ބަލި ފެތުރިފައިވާ ކުޑަބޮޑު މިނުގެ މައްޗަށެވެ. ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި އެކަން ދެނެގަނެވިއްޖެނަމަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ބަލީގެ އަސަރު ހުރި ހިސާބު ނެގިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އެހާ ކާމިޔާބު ކަމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ފުއްޕާމެޔަކީ މުއްސަދި ގޮތެއްގައި ލޭއެތެރެވަމުންދާ ގުނަވަނަކަށްވާތީ ކެންސަރުގެ ސެލްތައް ވަރަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ފުއްޕާމެޔަށް ދަތުރުކުރާތީ އެވެ.މިއީ ފަސޭހަވުން އުނދަގޫ ކެންސަރު އެކެވެ. ފުއްޕާމެޔަށް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެކަން އެނގެނީ އެބަލީގައި ބޮޑުވަރުވާ ފަހުންނެވެ. މާނައަކީ ފުއްޕާމޭގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް ބަލީގެ އަސަރު ފެތުރޭ ފަހުންނެވެ.

ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް

·         ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމުން ދުރުހެލިވުން

·         ދުންފަތުގެ ދުމުން ރައްކާތެރިވުން

·         މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން

މައުލޫމާތު

·         ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ – 2005

·         ކެންސަރ ސޮސައިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ނެރެފައިވާ ފްލެޔަރ

·         ކެންސަރ – ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް – ޔާސިރު ޞޯލިހް

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު

ފުރަމޭގެ ކެންސަރަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ އާންމު ކެންސަރުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވައްތަރެކެވެ. ފުރަމޭ ގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ ފުރަމޭ ދުޅަވުން، އަދި ފުރަމޭ ހަލާކުވުން ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހޭމީހުންގެ 20-10 އިންސައްތަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ރަގަޅު ކުރެވެއެވެ. 

ފުރަމޭ ދުޅަވުން ފަދަ ބަލިތައް އާންމު ނޫން ގައުމުތަކުގައި ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައި ގިނައިން ހުންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް އެހެން ބަޔަކަށް ކެންސަރު ޖެހި އޭގެ އަސަރުފުރަމޭއަށް ކުރުން ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް ކުރެވޭ ފަރުވާ ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ކެންސަރާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ޓިއުމަރު ނުވަތަ ގޮށްގަނޑު ގެ ސައިޒާއި، ޓިއުމަރު ހުރި ހާލަތެއްގެ މައްޗަށެވެ.

ފުރަމޭ އަކީ ނޭވާލުމަށް އެހީވުމަށް ބަނޑުގެތެރޭގައިވާ ޑައިފްރަމް އޭ ކިޔާ މަސްގަނޑުގެ ދަށުގައި ބަނޑުގެ މަތީ ބައިގެ ކަނާތްފަރާތުގައިވާ ގުނަވަނެކެވެ. ފުރަމޭގައިވާ ސެލްތަކަކީ ވަރަށް ޚާއްޞަ ސެލްތަކެކެވެ. އެސެލްތައް ބާވުމުން އެސެލްތައް އަލުން އާކުރުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ފުރަމެޔަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. މިބަލި އޭޝިޔާގައި އާންމުވެފައިވަނީ ހެޕަޓައިޓިސް ނުވަތަ ފުރަމޭ ދުޅަވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ގިނައިން ޖެހެނީ ފިރިހެނުންނަށެވެ. 

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ބެހިގެންވާ ގޮތާއި ވައްތަރުތައް 

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ދެބަޔަކަށް ބެހެއެވެ. އެއީ ޕްރައިމަރީ ކެންސަރު އަދި ސެކަންޑަރީ ކެންސަރެވެ. ޕްރައިމަރީ ކެންސަރަކީ ފުރަމޭގައި ކެންސަރު އުފެދުމެވެ. ސެކަންޑަރީ ކެންސަރަކީ އެހެން ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި އުފެދޭ ކެންސަރުގެ ސެލްތައް ފުރަމެޔަށް ދަތުރުކޮށް، އެތާގައި ހާލި ހެދުމެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށްޖެހޭ ކެންސަރު އެހާ ފަސޭހައިން ފުރަމެޔަށް ވާޞިލްވާގޮތްވަނީ ފުރަމެޔަކީ ލޭސާފުކޮށްދޭ ގުނަވަނަކަށްވެފައި، ލޭ ސާފުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ލޭދައުރުވުމުގެ ތެރޭގައި ކެންސަރު ފެތުރޭތީ އެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ފުރަމެޔަށް ކެންސަރު ފެތުރެނީ ބޮޑުގޮހޮރު، ޗިސްމޭ، ބަނޑު، ފުއްޕާމޭ އަދި އުރަމަތީގެ ކެންސަރުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ފުރަމޭގެ ކެންސަރުގެ އެންމެ އާންމު ވައްތަރަކީ "ހެޕަޓޮސެލިއުލާ ކާސިނޯމާ" އޭ ކިޔޭ ވައްތަރެވެ. މިވައްތަރުގެ ކެންސަރު ފެށިގެން އަންނަނީ ފުރަމޭގައި އެންމެ ގިނައިން ހުންނަ ''ހެޕަޓޮސައިޓް" އޭ ކިޔޭ ސެލްތަކުންނެވެ. ފުރަމެޔަށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ކޮންމެ 5 ހާލަތަކުން އެއް ހާލަތަކީ މިވައްތަރުގެ ކެންސަރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.މީގެ އިތުރުން "ކޮލަންޖީއޯކާސިނޯމާ" ކިޔާ ކެންސަރުގެ ވައްތަރެއް ވެސް ފުރަމެޔަށް ޖެހެއެވެ. މިވައްތަރަށް "ބައިލް ޑަކްޓްގެ ކެންސަރު" މިހެން ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. ފުރަމެޔަށްޖެހޭ ކެންސަރުތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ 10 ހާލަތަކުން 2-1 އަކީ މިވައްތަރުގެ ކެންސަރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.އުމުރުން 4 އަހަރުން ދަށުގެ ކުޑަކުދިންނަށް ފުރަމޭގެ ކެންސަރުގެ ބާވަތެއް ކަމުގައިވާ "ހެޕަޓޯބްލާސްޓޯމާ" ޖެހެއެވެ. ފުރަމެޔަށް ކެންސަރު ޖެހުމަށްފަހު އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ފެތުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ސަބަބު

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހޭ ހަގީގީ ސަބަބުތައް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:-

·         ފުރަމޭގައި ލަކުނުލުން ނުވަތަ ފުރަމޭ ހަލާކުވުން : ފުރަމޭގައި ލަކުނު ލުމަކީ އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ ފުރަމޭގެ ޓިޝޫ ތަކުގައި ލަކުނުލައި، ފުރަމޭހަލާކުވެ، ފުރަމޭގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއެރުމެވެ. ފުރަމޭގައި ލަކުނުލުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ފުރަމޭ ދުޅަވުމުގެ ވައްތަރުތައް ކުރިމަތިވުމާއި، ބަނގުރާބުއިން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

·         ފުރަމޭ ދުޅަކުރާ ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ނުވަތަ ހެޕަޓައިޓިސް ސީގެ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑުގެތެރެއަށް ވަނުން ނުވަތަ މިބަލިތައް ޖެހުން (ފުރަމޭ ދުޅަވުން): ހެޕަޓައިޓިސް ބީ ނުވަތަ ހެޕަޓައިޓިސް ގެ އަސަރު ދިގުމުއްދަތަކަށް ހަށިގަނޑުގައި ހުރުމަކީ ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކޮށްދާނެ ކަމެކެވެ.

·         ފުރަމެޔަށްޖެހޭ ބައެއް ކަހަލަ ބަލިތައް ވާރުތަވުން : މިސާލަކަށް ފުރަމޭގައި މާގިނައިން ދަގަނޑު ހަރުލުން ފަދަ ހާލަތްތަކަކީ ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކޮށްފާނެ ހާލަތެކެވެ.

·         ބަނގުރާ ބޭނުންކުރުން : ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަނގުރާ ބޭނުންކުރުމަކީ ފުރަމޭގައި ލަކުނު އުފެދި، ފުރަމޭ ހަލާކުވެ، ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.

·         ފުރަމޭގައި ސަރުބީ ޖަމާވުން : ފުރަމޭގައި ސަރުބީ ޖަމާވުމަކީ ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކުރާ ކަމެކެވެ.

·         ހަކުރު ބަލިޖެހުން : ހަކުރު ބަލީގެ އަހުލުވެރިންނަށް ހަކުރު ބަލި ނުހުންނަމީހުންނަށްވުރެ، ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ.

·         ބައެއް ކަހަލަ ވިހަ މާއްދާތަކުގެ އަސަރުކުރުން ނުވަތަ ބައެއް ބާވަތުގެ ކެމިކަލް އަށް ހުށަހެޅުން : ބައެއް ކަހަލަ ކާތަކެތި ގިނަ ދުވަހު ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުން އޭގައި އުފެދޭ "އެފްލަޓޮކްސިން" އޭ ކިޔާ ވިހައަކަށް ތަޣައްޔަރުވުމަކީ ވެސް ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.

·         ގުދުރަތީ ބައެއް ކާނާގައި ވެސް ކެންސަރު އުފައްދާ ބައެއް މާއްދާތައް ހުރުމާއެކު މިފަދަ ކާނާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުން

·         ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން : ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމަކީ ވެސް ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.

·         މާބޮޑަށް ފަލަވުން : މާބޮޑަށް ފަލަވުމަކީ ފުރަމޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.

·         ވާރުތަވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެގެން ބަލިޖެހުން

·         ރޭޑިޔޭޝަނަށް ހުށަހެޅުން

·         ދުފުން

·         ފިތުހިލަ ހުރެގެން އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ފިތް ނެގުން

·         ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް ކިޔާ ހަމާއި، އެތެރެ ހަށީގެ ގުނަވަންތަކަށް އަސަރު ފޯރާ ބައްޔެއްހުރުން

·         ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވުން

އަލާމާތްތައް

·         ބަނޑުގައި ރިހުން : މިރިހުން ބައެއް ފަހަރު ގަދަވެއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ފަހަރު އަބަދު ހުންނަ ރިހުމަކަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ.

·         ވަރުދެރަވުން

·         ބަނޑުހައިވުން

·         ބަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުގައި ރިހުން ނުވަތަ އުނދަގޫވުން

·         ކަނާތު ކޮނޑުހުޅުގެ އެއްފަރާތަށް ތަދުވުން

·         ފުރަމޭ ސައިޒުން ބޮޑުވުން

·         އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބަރުދަން ލުއިވުން

·         ކާހިތްނުވުން

·         ހަޖަމުގޯސްވުން

·         ބަނޑުހިކުން

·         ބަނޑުގައި އަތްޖައްސާލުމުން ހަރުތަނެއް އޮންނަކަން އިހްސާސްވުން

·         ބަނޑުގައި ފެންހެދުން

·         ލޭގެ އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ޓެސްޓްހަދާއިރު މިމާއްދާ އިތުރުވެފައިވުން

·         ގައިގެ ހަންގަނޑު ހުދުވެ، ލޯރީނދޫވުން

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަތުން

ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ދެނެގަތުމަށް ކުރެވިދާނެ ޓެސްޓުތަކުގެ ތެރޭގައި :-

(ހ) ލޭގެ ޓެސްޓުކުރުން : ލޭގެ ޓެސްޓުތަކުގެ އެހީގައި ފުރަމޭގެ މަސައްކަތް ހުރިނެތްގޮތް ދެނެގަނެވިދާނެ އެވެ.

(ށ) އިމޭޖިންގ ޓެސްޓުތައް ހެދުން : މިސާލަކަށް ބަނޑުގެ ސްކޭންކުރުން ، ސީޓީ ސްކޭން ހެދުން، އެމްއާރުއައި ހެދުން ފަދަ ޓެސްޓްތައް ފުރަމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވޭތޯ ބެލުމަށް ހަދަންޖެހިދާނެ އެވެ.

(ނ) ފުރަމެއިން އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން ބަޔޮޕްސީ ހެދުން : ބަޔޮޕްސީ ހެދުމަށްޓަކައި ފުރަމެއިން އެތިކޮޅެއް ނެގުމަށްފަހު އޭގައި ކެންސަރު ގެ އަސަރު ހުރިތޯ ބެލޭނެ އެވެ.

ފަރުވާ

·         އޮޕަރޭޝަން ކުރުން

·         ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން

·         ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން

ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

މައުލޫމާތު :

·         ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ – 2005

·         ކެންސަރ ސޮސައިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ނެރެފައިވާ ފްލެޔަރ

·         ކެންސަރ – ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް – ޔާސިރު ޞޯލިހް

·         http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-cancer/basics/risk-factors/con-20025222

·         http://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/type/liver-cancer/about/risks-and-causes-of-liver-cancer